Zberki to mała miejscowość przyklejona do szosy Września – Środa Wielkopolska. Nazwa ta ciągle funkcjonuje w przestrzeni publicznej. Ostatnio przy okazji remontu drogi powiatowej Miłosław – Zberki. Miłosław ciąży w tym kierunku, ponieważ jest to obszar dawnego miłosławskiego komisariatu obwodowego.
Zresztą stykają się tutaj również inne „cywilizacje”. Nekielska – dawna poczta Targowa Górka, rzut beretem od Mystek. Wrzesińska – w latach 1819–1934 wieś należała do powiatu wrzesińskiego, od 1837 do 1934 roku stanowiła wrzesińską enklawę na terenie powiatu średzkiego (vide mapka). Średzka – bo to parafia Murzynowo Kościelne, od 1927 roku w wójtostwie Dominowo.
EMANCYPACJA CHŁOPÓW
W 1878 roku majątek w Zberkach o wielkości 293 ha nabyła niemiecka rodzina Schurów, która przybyła z podwrzesińskiego Gutowa Wielkiego. Nowy dziedzic postawił dwór, który został rozbudowany w 1910 roku. Pruska reforma rolna – jak w wielu innych miejscowościach – doprowadziła do podziału Zberek na część dworską (Schurowie) i gminną (sołecką), w której gospodarzyli beneficjenci uwłaszczenia. W Polsce odrodzonej dominacja zwłaszcza niemieckich panów zaczęła znikać. Chłopi chętniej odwoływali się do swoich praw. W Zberkach zawrzało w sprawie gminnej ziemi i uposażenia sołtysa.
CZYJA MORGA?
W 1923 roku stanęła kwestia wynagrodzenia sołtysa. Miał to być m.in. dochód z pruskiej morgi przypisany gminie Zberki. Przynajmniej tak uważał sołtys Czosnowski. Dziedzic Fryderyk Schur był innego zdania.
Sprawa ostatecznie trafiła do Wydziału Powiatowego we Wrześni (starostwo), który zbadał temat za pomocą komisarza obwodowego z Miłosławia.
Wójt wyciągnął reces regulacyjny Zberek z 1834 roku. W paragrafie 8 znalazł się tam zapis:
Dla każdorazowego sołtysa za sprawowanie wyznaczony został jeden mórg miary pruskiej w bliskości wsi.
Wójt przesłuchał również świadków.
– Jestem w stanie każdorazowemu sołtysowi udostępnić 1 morgę ziemi, jeżeli tenże zgodzi się na moje warunki, że będzie moje sprawy sołeckie załatwiał, a nigdy nie zgodzę się na to, żebym musiał gminie lub do gminy Zberki 1 morgę ziemi udostępnić. Za czasów mega ojca załatwiał sołtys Kmieciak, ojciec zwolnionego sołtysa Kmieciaka, sprawy sołeckie w majętności Zberki, za co otrzymywał od mojego zmarłego ojca 1 morgę. Następnie urzędował sołtys Korczyk już za moich czasów, może przed 17 laty, któremu również dano 1 morgę ziemi. Ziemia o którą się rozchodzi nigdy do gminy Zberki nie należała, tylko było moją własnością – zeznawał Fryderyk Schur.
Wieś nie godziła się na takie postawienie sprawy przez właściciela ziemskiego.
– Na warunki stawiane przez p. Schura Zberki się nie godzą, ponieważ jedna morga gminie Zberki się należy bez załatwiania spraw dominium Zberki. Również zaznaczam, że wspomniana morga jest sądownie zapisana, że odnośna morga była gminie wydana mogą poświadczyć dawniejsi sołtysi Józef Korczyk i gospodarz Walenty Kmieciak – twierdził sołtys Czosnowski.
Wójt z Miłosławia przesłuchał wskazywanych świadków, ci zgodnie potwierdzili, że sołtysowi była przydzielana morga ziemi będąca własnością gminy.
WYROK
Sprawę ostatecznie rozstrzygnięto 23 czerwca 1923 roku:
– Wydział Powiatowy postanowił, aby właściciel majątku Schur oddał gminie Zberki jedną morgę roli do użytku każdorazowego sołtysa, która winna być wymierzona w pobliżu gminy. Wyżej wspomniana morga pozostaje jednak własnością pana Schura, a pan Schur oddaje ją tylko do użytku gminy – czytamy w wyroku starostwa.
Fryderyk Schur zmarł w 1926 roku. Majątek przypadł żonie Margarethe, od 1935 roku dziedziczył go Erich Schur. W tym samym czasie Zberki na mocy reformy administracji zostały przyłączone do powiatu średzkiego i gminy Dominowo.
Zdjęcie główne: Dwór w Zberkach w 1994 roku i zielona tablica z nazwą Fot. Zabytek.pl/FIB (AI)
W środku:
0
0
0
0
0
0
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu wrzesnia.info.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz