Panama w magistracie Miłosławia i historyjki sensacyjne

Dzisiaj samorządowcy terytorialni chodzą w nimbie świętości i ciężko odwołać ich z urzędów. Przed drugą wojną światową każda skucha była surowo karana. Dobrze widać to chociażby na przykładzie miasta Miłosław i obwodu miłosławskiego.

SOŁTYS PYSKUJE

Starostę wrzesińskiego Adama Charkiewicza drażniła niedbałość, zwracanie niezałatwionych spraw urzędowych, a przede wszystkim grubiański ton Stanisława Przybylskiego, sołtysa Chlebowa, który swym zachowaniem szokował miłosławską elitę.

Czara goryczy przelała się 3 września 1924 roku, podczas konferencji sołtysów i przewodniczących obszarów dworskich obwodu miłosławskiego.

– Odniósł się pan do komisarza obwodowego, do przedstawiciela władzy policyjnej, nieodpowiednio, zachowując się na konferencji tej hałaśliwie, ignorując widocznie obrady i podważał wykonania zarządzenia władz, przez co podkopywał pan, wobec innych jako urzędnik gminny, autorytet urzędu – napisał starosta Charkiewicz do sołtysa Chlebowa.

Szef powiatu nałożył na Przybylskiego grzywnę w wysokości 9 zł (dzisiaj to około 100 zł).

– Do czasu zwolnienia pana z obowiązków sołtysa jest pan zobowiązany wykonywać powierzone mu czynności, w przeciwnym razie nastąpi wiele surowsza kara – zagroził starosta.

Warto wspomnieć o ekscelencji, którą to sołtys Chlebowa naruszył. Był to Walenty Kochanowski, łączący wówczas funkcję komisarza (wójta) obwodu i później także burmistrza Miłosławia. Starosta wrzesiński ściągnął go ze Strzałkowa, aby obsadzić wakat w komisariacie.

SFAŁSZOWANE DOKUMENTY

Ignacy Durczak, poprzednik sołtysa Stanisława Przybylskiego, w styczniu 1925 roku został skazany na miesiąc więzienia, zamieniony na grzywnę 90 zł, za sfałszowanie dokumentu.

Otóż w 1920 roku gmina Chlebowo (dzisiaj sołectwo) wydzierżawiła polowanie gminne z prawomocną umową, zatwierdzoną przez władzę nadzorczą. W 1923 sołtys Ignacy Durczak, mimo że poprzednia umowa obowiązywała, ogłosił kolejny przetarg na wydzierżawienie polowań – bez zgody komisariatu obwodowego w Miłosławiu i Wydziału Powiatowego.

– Tymczasem sołtys Durczak, chcąc widocznie, aby kontrakt na polowanie prawnie zawarty został przez władzę nadzorczą, unieważniony pod zarzutem nieprzestrzegania przez dzierżawców przepisów łowiecko-policyjnych, począł udzielać mylne i kłamliwe informacje, w dodatku zaś sporządził on własnoręczne pismem zeznanie Suchorskiego, po czym dokonano jego fałszywy podpis i przystąpił do urzędowego potwierdzenia własnoręczności Suchorskiego – konkludował starosta Adam Charkiewicz.

W efekcie tej afery sołtys Ignacy Durczak został „zniesiony z urzędu” przez starostę wrzesińskiego.

ZORGANIZOWANA GRUPA

W 1926 roku gruba afera miała miejsce w Miłosławiu. Sprawa zrobiła się głośna na cały powiat po publikacji w „Orędowniku Wrzesińskim” pod znamiennym tytułem Panama w magistracie Miłosławia. Wyraz „Panama” to nawiązanie do afery finansowej związanej z budową Kanału Panamskiego.

Otóż Rada Miejska w Miłosławiu powiadomiła prokuraturę o nadużyciach finansowych burmistrza Władysława Wierzejewskiego na szkodę budżetu miasta. Przekręt polegał na tym, że burmistrz pokrywał prywatne wydatki z kasy magistratu.

– Gdy ktoś ofiarował miastu trzy cetnary żyta, burmistrz wysyłał je żonie. Ponadto przywłaszczył sobie szereg sum nadesłanych do miasta – pisał „Orędownik Wrzesiński”.

W procederze uczestniczyli także kasjer miejski i komornik sądowy, którzy wcześniej zostali zatrzymani przez policję. W efekcie Wierzejewski został odwołany, a w jego miejsce wojewoda – na wniosek starosty – powołał tymczasowego burmistrza Antoniego Durczykiewicza.

LICYTACJA KONIA

Miłosław i obwód miłosławski nie były jednak wyjątkowym miejscem, jeśli chodzi o występki urzędników. Na przykład w sąsiednim obwodzie kołaczkowskim starosta wrzesiński Zygmunt Kowalewski przeprowadził istną rzeź urzędników niższego szczebla.

W 1933 roku Wydział Powiatowy wykazał Władysławowi Olszewskiemu, sołtysowi Kołaczkowa, że pobrał ryczałtowo z kasy gminy 80 zł na materiały piśmiennicze. Tylko że sołtys nie miał kwitów, że takowe artykuły zakupił. Został zdymisjonowany. Pieniędzy nie miał z czego zwrócić, a więc starosta przysłał do niego komornika, który zlicytował sołtysowi konia.

Starostwo przeprowadziło lustrację gminy i obszaru dworskiego w Kołaczkowie, która ujawniła liczne nieprawidłowości, ale też krnąbrność urzędników. W jej następstwie nastąpił „krwawy czwartek”, 31 sierpnia 1933 roku. Starosta odwołał z funkcji przewodniczącego dworu Stefana Trojanowicza (nie chciał sam zrezygnować), a w jego miejsce powołano Józefa Błaszaka. Tego samego dnia Błaszak został następcą Olszewskiego na urzędzie sołtysa Kołaczkowa.

Zdjęcie główne: Urząd Miejski w Miłosławiu. Fot. H. Kipker, 1939-1945

W środku: Fragment pierzei południowej i zachodniej rynku, z widokiem na ulicę Zamkową. Fot. A. Świderski, 1914

Pałac Kościelskich w Miłosławiu, lata 30. Fot. F. Włosik