Nie piszę dla pieniędzy. Piszę, bo lubię

Nie czekała na wydawcę. Została self-publisherką i sama decyduje o wszystkim – od fabuły po okładkę. Najważniejsze jest jednak coś zupełnie innego: zwyczajnie sprawia jej to ogromną frajdę.

„WW”: Zaczęła pani od historii znanych bohaterów. Jak szybko okazało się, że samo wymyślanie historii może być czymś więcej niż zabawą?

PATRYCJA URBANIAK: – Pierwszą rzeczą, którą pisałam, były – jak chyba w przypadku wielu osób – fanfiction do seriali i filmów, które lubiłam. Chyba od początku lubiłam wszystko po trochu. Ciekawiło mnie, co mogę zrobić z daną postacią, jak ją poprowadzić, co może się z nią wydarzyć. Na Wattpadzie (popularnej, darmowej platformie społecznościowej i aplikacji mobilnej do czytania oraz publikowania własnych tekstów literackich – przyp. red.) zaczęłam publikować jako 12–13-latka. Niektóre historie miały po kilka tysięcy wyświetleń. Najpopularniejszy fanfik do dziś przeczytano około 4500 razy.

Poważniejsze pisanie przyszło kilka lat później. Co się wydarzyło?

– Po prostu pewnego dnia miałam wyjątkowo fajny sen i stwierdziłam: „Zróbmy z tego książkę!”. Tak powstał debiut. Pisanie zajęło mi trzy miesiące. Choć już wtedy życie przypomniało mi, że nie wszystko da się zaplanować. Przy pierwszej próbie aktualizacja komputera zjadła większość pierwszego rozdziału i cały drugi.

Czyli debiut powstawał dwa razy?

– Można tak powiedzieć. Pisałam na dwa podejścia. Złośliwość rzeczy martwych postanowiła dorzucić swoje trzy grosze.

Dziś ma pani 22 lata i już 22 napisane książki, a 13 z nich wydała. Skąd bierze pani pomysły na kolejne historie?

– Po prostu przychodzą do mnie. Czasem pod wpływem czegoś, czego akurat słucham albo oglądam, czasem moich aktualnych zajawek, a czasem zupełnie spontanicznie.

Pisze pani kilka książek jedno-

cześnie?

– Nie. Staram się pisać jedną książkę naraz. Ale rozpisuję sobie jednocześnie kilka konspektów.

Tempo chyba też bywa różne?

– Oj, bardzo różne! Debiut pisałam trzy miesiące, drugą książkę półtora roku, a obecną piszę prawie dwa lata. Mam pomysły na książki na ponad dekadę do przodu, choć większość z nich jest na razie bardzo luźna – do dopracowania później.

Nie ma jednego gatunku, w którym chciałaby się pani zamknąć. Dlaczego?

– Nie lubię szufladek. Chciałam, żeby moje książki odwzorowywały życie, a życie nie jest jednym gatunkiem. Dlatego nie mam ulubionego. Mogę czytać i pisać praktycznie wszystko. Może oprócz horrorów i kryminałów – te lubię najmniej.

Czy trudno jest przeskakiwać między tak różnymi gatunkami?

– Jest to bardzo trudne. Pisząc na początku bardziej w gatunkach romansowo-przygodowych, nie wiedziałam, czy umiałabym napisać np. science fiction albo fantastykę. Jednak jak już zaczęłam, okazało się, że wyszło nieźle. Chyba dzięki mojemu świeżemu spojrzeniu. Staram się nie powielać schematów albo zrobić je tak, jak nikt jeszcze ich nie zrobił.

Obecnie pracuje pani nad rozbudowaną sagą. Co może pani o niej powiedzieć?

– Jest to fabuła dość niszowa, osadzona w XV- i XVI-wiecznej Francji, czerpiąca też dużo z klasyki, Notre Dame de Paris Victora Hugo, które bardzo lubię, zarówno książkę, jak i musical. Jednak – jak to ja – przeplatam to też właśnie lekkim science fiction, fantastyką, romansami, wątkami detektywistycznymi czy farsą, groteską i komedią omyłek. Szczerze mówiąc, w tej sadze jest trochę dla każdego.

Dlaczego nie zdecydowała się pani na tradycyjną drogę wydawniczą?

– Chodziło głównie o własną wizję. Mam dość nieszablonowe myślenie – „out of the box”, jak to się mówi – i nieszablonowy sposób łączenia rzeczy. Mam wrażenie, że standardowe wydawnictwa trochę się tego boją.

Self-publishing, czyli samodzielne wydawanie książek, był dostępniejszą opcją?

– Właściwie nic nie było trudne. Uważam, że to była bardzo dobra decyzja i gdybym miała ją podjąć jeszcze raz – podjęłabym. Cenię sobie w tym brak goniących mnie terminów i bardzo dużą swobodę co do treści i okładek.

Jak wygląda droga książki od ostatniego zdania do momentu, gdy może ją kupić czytelnik?

– Kiedy napiszę ostatnie zdanie i postawię kropkę, ładuję plik w system Ridero razem z okładką. Muszę potem w ich edytorze ustawić odpowiednią czcionkę, następnie wpisać swój preferowany zarobek, wybrać, w jakich e-księgarniach będzie dostępna moja książka i w jakich formatach – e-book i/lub format drukowany w wersji POD, czyli print on demand (druk na żądanie). Wtedy drukują jeden egzemplarz tylko wtedy, gdy ktoś go zamówi. Bardzo rozsądna opcja, jeśli ktoś, jak ja, nie ma gdzie magazynować całych nakładów. Potem klikam „Publikuj”, podpisuję licencję na dystrybucję książki i... czekam. Ridero ma system moderacji książki, który zajmuje od jednego do pięciu dni roboczych, a w wybranych księgarniach książki ukazują się do trzech tygodni po akceptacji.

Wszystko kontroluje pani sama?

– Piszę na pewno sama. Wymyślam konspekty, fabułę i tytuły. Najczęściej z pomocy korzystam przy okładkach, bo cóż – plastyczka ze mnie żadna. Przy okładkach pomaga mi przyjaciółka i tu chciałabym ją pozdrowić i podziękować jej. Z imienia jej nie wymienię, ale jeśli to czyta – wie, że to o niej.

Czy self-publishing wymaga dużego budżetu?

– Nie. Absolutnie nie jest kosztowny. Samo opublikowanie książki na Ridero jest całkiem darmowe. Mają usługi dodatkowe, jak korektor, redaktor, okładki czy asystent osobisty – i te są dodatkowo płatne, ale ja z nich nie korzystam. Wiadomo, pobierają jakąś prowizję od sprzedanych egzemplarzy, jednak dla mnie zarobek nie jest najważniejszy, więc to nie problem.

Czyli można samodzielnie wydać książkę bez dużego budżetu?

– Cóż, skoro ja wydałam już 13, to można. Choć wiadomo, na pewno jest to trudniejsze w self-publishingu niż z wydawnictwem, bo promocję trzeba robić samemu, a to trochę trwa.

Czyli oprócz pisania jest pani także własnym marketingowcem.

– Tak. Na pewno jest żmudnie, ale... ciekawie. Sama obsługuję swoje media społecznościowe – fanpage na Facebooku, Instagram, blog i strony książek na Ridero. Ma to swoje plusy. Nikt mi nie mówi, jak mają wyglądać moje posty promocyjne. Treść i interesującą formę wymyślam sama.

Czy można żyć z self-publishingu?

– W moim przypadku jest to przede wszystkim pasja, a nie sposób na utrzymanie.

Mimo wszystko zagląda pani czasem do statystyk sprzedaży?

– Jest to ważne, choć nie najważniejsze. Co jakiś czas lubię wejść i sprawdzić, czy ktoś nowy kupił. Cóż, chyba każdy autor się cieszy, gdy jego praca jest doceniana. A sprzedany egzemplarz to doceniona treść, prawda?

Dostaje pani wiadomości od czytelników?

– Czasem, choć na tym etapie mało. Bardzo zapadła mi w pamięć recenzja jednej życzliwej osoby, której wysłałam swój debiut do beta-readingu przed właściwą premierą. Udzieliła mi też wtedy wielu mądrych rad, których staram się trzymać przy kolejnych powieściach.

Czy Września również trafia na karty pani książek?

– Czasami się pojawia. W debiucie i drugiej książce jest głównym albo przynajmniej jednym z głównych miejsc akcji. W kilku kolejnych także, choć nie we wszystkich. Lubię też „wybywać” znacznie dalej.

A Wrześnianie pojawiają się w pani literackim świecie?

– Trafiają, choć nie zawsze pod prawdziwym imieniem, nazwiskiem czy datą. Bardziej jako inspiracje, muzy. Ale kto ma wiedzieć, że dana postać była inspirowana właśnie nim – wie.

Czego nauczyło panią pisanie?

– Że nie zawsze wszystko idzie tak, jak chcę – czy to plan na fabułę, czy termin wrzucenia książki na Ridero. I chyba tego, że jeśli ma się coś do powiedzenia światu, warto mówić.

Pisanie jest pani pasją czy sposobem na życie?

– To przede wszystkim moja pasja, ale sposób na życie też, choć w nieco innym sensie. Piszę, bo lubię. Żyję pisaniem nie finansowo, a po prostu – praktycznie i codziennie. Każda chwila jest dobra na napisanie choćby akapitu, wymyślenie nowej postaci czy zwrotu akcji.

A gdyby miała pani dać jedną radę komuś, kto właśnie napisał swoją pierwszą książkę?

– Nie czekać. Wydawać. Bo najtrudniejszy jest pierwszy krok!

Ile książek czeka jeszcze w pani głowie?

– W głowie i zapiskach na laptopie – jeszcze na długie dekady, bo ponad 50 tytułów! Część jest już napisana w pierwszych szkicach i czeka na korektę oraz redakcję. Obecnie piszę kolejny tom sagi, o której wcześniej mówiłam. Kolejne dopiero czekają, aż przeleję je na papier.

Wygląda więc na to, że 22 książki to nie podsumowanie.

– Zdecydowanie nie. Myślę, że to dopiero początek.