Dziesięciolecie Volkswagen Września. Fabryka, która zmieniła region

Ponad 3000 miejsc pracy, miliardy złotych inwestycji i setki samochodów produkowanych każdego dnia. Volkswagen świętuje 10-lecie fabryki we Wrześni. Zakład stał się jednym z filarów lokalnej gospodarki, choć jego powstanie poprzedziły trudne negocjacje i rywalizacja z innymi lokalizacjami. Podczas jubileuszowej uroczystości przyjęty owacjami na stojąco Jens Ocksen zdradził kulisy wyboru Wrześni, burmistrz Tomasz Kałużny przypomniał koszty przygotowania inwestycji, a przedstawiciele powiatu mówili o jej wpływie na życie mieszkańców. Przed Volkswagenem kolejny etap rozwoju i inwestycja w przyszłość za 1,5 miliarda złotych. 

Uroczystości jubileuszowe odbyły się w piątek 23 października, w przeddzień 10. rocznicy uruchomienia fabryki Craftera w Białężycach. Wzięli w nich udział pracownicy, przedstawiciele koncernu, byli członkowie jego kierownictwa i lokalni samorządowcy. Spotkanie było okazją do przypomnienia historii zakładu i podsumowania zmian, jakie inwestycja przyniosła Wrześni i całemu powiatowi. 

Jednym z najbardziej wzruszających momentów było powitanie Jensa Ocksena, byłego prezesa Volkswagen Poznań, który nadzorował powstawanie fabryki. Zgromadzona kilkutysięczna załoga nagrodziła go owacjami na stojąco. Duże zainteresowanie wzbudził także Lukas Podolski, piłkarski mistrz świata i ambasador marki Volkswagen Samochody Dostawcze. W rozmowie z obecnym prezesem poznańskiej spółki Richardem Slovakiem podkreślał znaczenie zaangażowania w pracę i rozwój regionalnej gospodarki. 

WRZEŚNIA WYGRAŁA

Jens Ocksen przypomniał, że budowa fabryki w Polsce początkowo nie była przesądzona. Koncern poważnie rozważał również Turcję, której władze przedstawiały bardzo atrakcyjne propozycje inwestycyjne. Ostatecznie zdecydowano jednak o wyborze Polski. Pozostawała kwestia konkretnej lokalizacji. 

– Pamiętam, że początkowo pod rozwagę brano 10, a nawet 11 polskich lokalizacji – wspominał Ocksen. Do finału zakwalifikowały się Września i okolice Szczecina. Przedstawiciele koncernu oglądali wrzesińskie grunty nawet z pokładu helikoptera. Dla producenta planującego budowę zakładu od podstaw istotna była możliwość ulokowania wszystkich najważniejszych obiektów na jednym dużym obszarze.

Ocksen przypomniał również zaangażowanie burmistrza Tomasza Kałużnego, który przez wiele miesięcy uczestniczył w rozmowach z niemieckim koncernem. – Byłem bardzo szczęśliwy, że Tomasz wspierał tę decyzję i był u mojego boku przez cały czas trwania inwestycji – podkreślał. Były prezes wspominał także pierwsze miesiące przygotowywania zakładu. Zanim powstały nowoczesne biura, pracownicy korzystali z kontenerów ustawionych na placu budowy. Nie brakowało problemów organizacyjnych i trudnych decyzji związanych z przenoszeniem części załogi z innych zakładów.

Ocksen przywołał również osobistą historię rozmowy z żoną, która zachęcała go do ponownego podjęcia pracy w Polsce. Pamiętała bowiem, jak dużą satysfakcję dawała mu wcześniejsza praca w Poznaniu. Były prezes podkreślał, że mimo licznych wyzwań zawsze mógł liczyć na pracowników. – Można na was polegać we wszystkim i to jest po prostu fantastyczne – mówił do zgromadzonych. 

BEZROBOCIE Z 16 DO 4 PROCENT

Burmistrz Tomasz Kałużny przyznał, że wiadomość o wyborze Wrześni była dla niego ogromną ulgą. Sukces poprzedziły bowiem dwa lata negocjacji, spotkań i przygotowywania dziesiątek opracowań. Burmistrz przypomniał trudną sytuację gospodarczą miasta po zamknięciu dawnych zakładów przemysłowych z Tonsilem na czele. Bezrobocie sięgało wówczas 16 proc. Obecnie – jak zaznaczył – wynosi niespełna 4 proc. Wybór Wrześni dawał zatem szansę na zmianę sytuacji na rynku pracy i przyspieszenie gospodarczego rozwoju całej gminy. 

Włodarz zwrócił także uwagę na skalę finansowego zaangażowania samorządu. Przygotowanie i uzbrojenie terenów inwestycyjnych kosztowało gminę około 270 mln zł. Infrastruktura została jednak zaprojektowana z zapasem, dzięki czemu może służyć również kolejnym przedsiębiorstwom. Była to jedna z najważniejszych decyzji inwestycyjnych podjętych przez wrzesiński samorząd. Wydatki poniesiono z myślą o przyszłych korzyściach gospodarczych, których skali nie można było wówczas dokładnie przewidzieć. 

– Volkswagen to także magnes, który przyciągał kolejnych inwestorów – podkreślał Kałużny. Jego zdaniem wybór Wrześni przez międzynarodowy koncern stał się najlepszą rekomendacją dla innych firm szukających miejsca do prowadzenia działalności. Kolejne przedsiębiorstwa mogły korzystać z infrastruktury przygotowanej na potrzeby całego obszaru inwestycyjnego. 

FABRYKA ZMIENIŁA REGION

Dziś we wrzesińskiej fabryce pracuje ponad 3000 osób, a drugie tyle znalazło zatrudnienie w pobliskich firmach współpracujących z Volkswagenem. W całej spółce Volkswagen Poznań zatrudnionych jest około 9000 pracowników. Znaczenie inwestycji widać także w finansach samorządu. Według zaprezentowanych danych koncern wpłacił dotychczas około 107 mln zł podatku na rzecz gminy. Wpływy związane z działalnością przemysłową stanowią ważny element finansowania lokalnych zadań publicznych. 

Rozwój rynku pracy zwiększył również zainteresowanie mieszkaniami. Burmistrz przypomniał, że w 2017 roku we Wrześni wybudowano ponad 800 lokali. W przeliczeniu na 1000 mieszkańców miasto zajęło wtedy pierwsze miejsce w Polsce pod względem liczby oddanych mieszkań. Popyt na nieruchomości nie ograniczał się do granic miasta. Rozwijało się również budownictwo jednorodzinne w podwrzesińskich wsiach, które stopniowo zaczęły pełnić coraz ważniejszą funkcję mieszkaniową.

Zmiany potwierdzają także dane demograficzne. W rankingu pisma samorządowego „Wspólnota”, obejmującym lata 2009–2024, Września znalazła się na 10. miejscu wśród 267 miast powiatowych pod względem wzrostu liczby ludności. Liczba mieszkańców zwiększyła się o 9,19 proc. Nie oznacza to oczywiście, że wszystkie te zmiany są wyłącznie zasługą Volkswagena, jednak wielka inwestycja przemysłowa stała się istotnym impulsem do rozwoju miasta i jego otoczenia. Większa liczba mieszkańców oznacza również nowe obowiązki. Rosną potrzeby dotyczące szkół, przedszkoli, dróg i infrastruktury rekreacyjnej. Kałużny podkreślał, że samorząd musi zapewniać odpowiednie warunki do życia rodzinom, które zdecydowały się związać swoją przyszłość z Wrześnią. 

NOWA TOŻSAMOŚĆ POWIATU

O znaczeniu Volkswagena dla całego powiatu wrzesińskiego mówiła wicestarosta Wiesława Kowalska. Jej zdaniem inwestycja wpłynęła nie tylko na gospodarkę, ale również na sposób postrzegania regionu. – Wszystko to, co się stało przy okazji ulokowania tutaj Volkswagena, dało nową tożsamość naszemu regionowi – podkreślała. Wicestarosta zwróciła uwagę na rolę strefy ekonomicznej, w której powstała fabryka. Jej rozwój sprzyjał lokowaniu kolejnych przedsiębiorstw produkcyjnych, logistycznych i usługowych. W efekcie w sąsiedztwie głównego zakładu rozwinęło się zaplecze gospodarcze związane z przemysłem motoryzacyjnym.

Szczególne znaczenie miały jednak zmiany w szkolnictwie zawodowym. Współpraca powiatowych szkół z koncernem pozwoliła stworzyć model kształcenia odpowiadający potrzebom nowoczesnego przemysłu. Z czasem podobne rozwiązania zaczęły wykorzystywać inne przedsiębiorstwa. Dla młodzieży oznacza to możliwość zdobywania praktycznego doświadczenia i kwalifikacji przydatnych na lokalnym rynku pracy. Uczniowie mogą poznawać realia funkcjonowania nowoczesnego przedsiębiorstwa jeszcze przed zakończeniem nauki. Wicestarosta zaznaczała, że do samorządu docierają pozytywne opinie koncernu na temat współpracy z uczniami wrzesińskich szkół. Podkreślała również, że inwestycja przyczyniła się do podniesienia jakości codziennego życia i zwiększenia możliwości zawodowych wszystkich mieszkańców powiatu. 

LUDZIE SĄ NAJWAŻNIEJSI

Podczas jubileuszu wielokrotnie podkreślano znaczenie pracowników, ich wiedzy, umiejętności i współdziałania. – Te 10 lat to piękna historia ludzkiej współpracy. Mamy dzisiaj silny i gotowy na wyzwania międzynarodowy zespół – mówiła Jolanta Musielak, członkini zarządu Volkswagen Poznań. Wspominała osoby, które uczestniczyły w budowie zakładu i tworzeniu jego zespołu. Zwracała uwagę, że sukces był możliwy dzięki współdziałaniu pracowników z różnych krajów i o różnych doświadczeniach.

Z kolei Marzena Pillich-Grońska, dyrektorka fabryki we Wrześni, przypominała, że przez 10 lat zakład nie tylko zwiększał produkcję, ale również wdrażał nowoczesne technologie i rozwijał kompetencje załogi. Początkowy okres wymagał stworzenia nowych struktur organizacyjnych, wyszkolenia pracowników i uruchomienia skomplikowanych procesów produkcyjnych. Obecnie fabryka funkcjonuje jako dojrzały zakład przemysłowy, który przygotowuje się do kolejnych zmian technologicznych. – Za każdą wyprodukowaną karoserią, każdym samochodem i każdym wdrożonym rozwiązaniem stoi ludzka wiedza, zaangażowanie i codzienna praca – zaznaczała. 

Piotr Olbryś, przewodniczący NSZZ Solidarność w Volkswagen Poznań, zwracał uwagę na znaczenie stabilności zatrudnienia i dialogu społecznego. Przypomniał, że wszystkie zakłady spółki są objęte wspólnym układem zbiorowym pracy, a ponad 60 proc. pracowników należy do Solidarności. Wspólny układ oznacza, że wynegocjowane warunki wynagradzania i świadczenia pracownicze obejmują również załogę we Wrześni. Zdaniem Olbrysia jest to ważny element poczucia bezpieczeństwa zatrudnionych oraz ich rodzin. 

SAMOCHÓD CO 163 SEKUNDY

Wrzesiński zakład jest jedynym miejscem na świecie, w którym powstają Volkswagen Crafter i jego bliźniaczy model MAN TGE. Co 163 sekundy z linii produkcyjnej zjeżdża gotowy pojazd, a średnia dobowa produkcja wynosi 462 samochody. W 2025 roku fabryka wyprodukowała łącznie 100 704 pojazdy, w tym 69 435 Crafterów i 31 269 aut marki MAN. W czerwcu 2026 roku z taśmy zjechał 600-tysięczny Crafter. Jubileuszowym egzemplarzem został Grand California Dune, specjalna wersja kampera. 

Zakład należy do najnowocześniejszych fabryk motoryzacyjnych w Europie. W produkcji wykorzystywanych jest około 630 robotów, a logistykę wspierają autonomiczne wózki transportowe. W systemach kontroli jakości stosowane są również rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. O rozmiarach fabryki świadczą także parametry samych hal. Montażownia zajmuje 107 tys. m2 i ma 850 metrów długości, natomiast spawalnia o powierzchni 92,8 tys. m2 obejmuje 25 linii produkcyjnych. Około 70 proc. części wykorzystywanych do produkcji samochodów – licząc według wolumenu – pochodzi z Polski, w tym od dostawców działających w gminie Września. Oznacza to, że działalność fabryki generuje zamówienia także poza samym zakładem. 

KOLEJNE 1,5 MILIARDA NA ROZWÓJ

Jubileusz zbiega się z następną dużą inwestycją Volkswagena. Koncern przeznacza około 1,5 mld zł na rozbudowę zakładu i przygotowanie produkcji nowej generacji w pełni elektrycznego Craftera. Powstają dwie hale o łącznej powierzchni blisko 60 tys. m2. W jednej produkowana będzie płyta podłogowa elektrycznego dostawczaka, druga zostanie przeznaczona na magazyn baterii i zaplecze logistyczne. Zakończenie prac planowane jest na drugą połowę 2027 roku. Inwestycja ma istotne znaczenie dla przyszłości wrzesińskiego zakładu. Przygotowanie produkcji elektrycznego samochodu dostawczego oznacza bowiem dostosowanie fabryki do zmian zachodzących w europejskiej motoryzacji.

Jak podkreśla Stefan Mecha, prezes marki Volkswagen Samochody Dostawcze, rozwój zakładu jest elementem długofalowej strategii koncernu. Września pozostaje ważnym ośrodkiem produkcji dużych samochodów dostawczych. Fabryka inwestuje również w ekologię i energetykę odnawialną. Działająca na jej terenie farma fotowoltaiczna o mocy 18,3 MW zajmuje około 27 hektarów i składa się z ponad 31 tys. paneli. W skali roku zapewnia około 25 proc. zapotrzebowania zakładu na energię elektryczną. Do 2030 roku nawet 60 proc. wykorzystywanej energii ma pochodzić z własnych odnawialnych źródeł.

Kolejnym elementem prośrodowiskowych działań jest wykorzystanie ponad stu owiec, które naturalnie wykaszają roślinność pod panelami w ramach projektu realizowanego wspólnie z Owczarnią Winna Góra i Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu. Volkswagen wspiera też inicjatywy społeczne. Od 2023 roku realizuje program Niebieskie Granty, dzięki któremu organizacje pozarządowe działające w sąsiedztwie zakładów mogą zdobywać fundusze na przedsięwzięcia służące mieszkańcom. W powiecie wrzesińskim powstały m.in. las kieszonkowy, owocowy sad społeczny oraz miejsce spotkań mieszkańców Gutowa Małego. Projekty te łączą troskę o środowisko z integracją lokalnej społeczności. 

WRZEŚNIA GOTOWA NA WIĘCEJ

Podsumowując pierwszą dekadę działalności fabryki, trudno ograniczyć jej znaczenie wyłącznie do liczb. Volkswagen wpłynął na lokalny rynek pracy, rozwój przedsiębiorstw, mieszkalnictwo, edukację zawodową i społeczeństwo. Jednocześnie skala inwestycji pokazuje, jak mocno rozwój regionu może być związany z decyzjami podejmowanymi przez międzynarodowy koncern. Dlatego szczególnie ważne są zarówno kolejne inwestycje w fabrykę, jak i rozwój przedsiębiorstw, które tworzą wokół niej własne zaplecze gospodarcze. 

Przed Wrześnią stoją kolejne wyzwania związane z rozbudową miasta i przemianami światowej motoryzacji. Nowe technologie będą wymagały nowych kwalifikacji, a dalszy napływ mieszkańców – odpowiednich inwestycji samorządowych. Jubileuszową uroczystość zakończył występ Chóru Politechniki Poznańskiej Volantes Soni. Było to symboliczne zamknięcie pierwszej dekady działalności fabryki, która na trwałe wpisała się w historię współczesnej Wrześni. 

Artykuł ukazał się w "Wiadomościach Wrzesińskich" 30 października 2026 roku

Fot. Krzysztof Kubiak / Volkswagen Poznań

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"6340"}