Adwokat radzi. Jak dokonać podziału w przypadku braku porozumienia?

W poprzednim artykule opisane zostało, co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, co do tego majątku nie należy oraz jak można dokonać jego podziału (umownie bądź sądownie). Warto teraz odpowiedzieć na pytanie, jakie są sposoby podziału majątku dorobkowego małżonków? Jaka droga nam pozostaje, gdy nie ma porozumienia jak podział majątku przeprowadzić?

sylwetka 09:05 15-07-20181 0

Są trzy sposoby podziału majątku: 1) podział w naturze, czyli fizyczny podział rzeczy; 2) przyznanie rzeczy jednemu z małżonków na wyłączną własność, który to sposób co do zasady wiąże się z koniecznością dokonania odpowiedniej spłaty na rzecz drugiego z nich; 3) sprzedaż rzeczy i podział środków pieniężnych uzyskanych z tego tytułu.

Z prostą sytuacja mamy do czynienia, gdy między małżonkami istnieje porozumienie co do tego, w jaki sposób dokonać podziału majątku wspólnego. Wówczas bowiem sąd żądanie takie – co do zasady - uwzględni i dokona podziału zgodnie z wnioskami uczestników postępowania. Nastąpi to nawet wtedy, gdy do podziału takiego nie dochodzi “na pół”, a wszystko miałoby przypaść jednemu z małżonków za odpowiednią spłatą bądź nawet bez spłaty drugiego z nich.

Wyjątkiem stanowi sytuacja, gdy małżonkowie chcą dokonać podziału fizycznego, który byłby sprzeczny z ustawą (np. podział gospodarstwa rolnego, który byłby sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej) lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy (np. podział małej działki na kilka działek o nieznacznej wielkości) albo który pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (np. podział stołu na pół).

Sprawa komplikuje się, jeśli między małżonkami nie ma porozumienia co do sposobu podziału ich majątku dorobkowego. Co w takie sytuacji?

O sposobie podziału decyduje wówczas sąd. Ma on kompetencję, nawet bez zgody małżonków, do samodzielnego wyboru sposobu zniesienia współwłasności, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy oraz usprawiedliwionych interesów uczestników postępowania. Ustawodawca przyznał pierwszeństwo fizycznemu podziałowi rzeczy, jako sposobowi najbardziej sprawiedliwemu. Jest to zatem rozwiązanie preferowane.

Podział taki następuje w drodze przyznania każdemu z małżonków wyodrębnionej części wspólnej rzeczy – w wielkości odpowiadającej ich udziałom w majątku wspólnym – a zatem co do zasady po połowie, chyba, że któryś z małżonków ma mniejszy udział wskutek ustalenia nierównych udziałów przez sąd np. 30 % do 70 %.

W razie braku zgody co do sposobu podziału, sąd powinien rozważyć w pierwszej kolejności dokonanie podziału fizycznego, o ile jest on prawnie i faktycznie możliwy. Dopiero przy braku możliwości podziału fizycznego rzeczy (np. kawalerki), sąd może orzec o innym sposobie zniesienia współwłasności: przyznaniu jednemu z nich bądź sprzedaży rzeczy wspólnej.

Drugim sposobem podziału majątku jest przyznanie rzeczy wspólnej jednemu z małżonków, co wiąże się z konieczność przyznania drugiemu z nich odpowiedniej spłaty – najczęściej w postaci świadczenia pieniężnego – chyba że, dana osoba rezygnuje ze spłaty. Spłatę można rozłożyć na raty, lecz na okres nie dłuższy niż 10 lat. Sąd bada i rozważa zarówno sytuację małżonka obciążonego spłatą, jak i uprawnionego do jej otrzymania.

W orzeczeniu oznacza termin i sposób uiszczenia rat, ich wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób zabezpieczenia ich terminowej spłaty. Spłata może bowiem zostać zabezpieczona np. przez wpis do działu III księgi wieczystej nieruchomości, która przypadła drugiemu z małżonków w sytuacji np. gdy mamy obawy, że małżonek któremu przypadła nieruchomość, sprzeda ją i nie dokona spłaty, bowiem przeznaczy pieniądze na inny cel.

Pamiętajmy, że nic nie dzieje się wbrew naszej woli - sąd nie może przyznać rzeczy osobie, która się temu sprzeciwia. Jeśli natomiast oboje małżonkowie chcą uzyskać na wyłączną własność określony składnik majątku, to sąd decyduje, któremu z nich go przyznać, uwzględniając usprawiedliwione interesy obojga z nich np. sprawowanie bieżącej opieki przez jednego z nich nad dziećmi i z zamieszkiwanie z nimi w mieszkaniu, które podlega podziałowi, bądź też sytuację finansową, czy zdrowotną każdego z małżonków.

Ostatnim, trzecim ze sposobów podziału majątku wspólnego, jest sprzedaż rzeczy wspólnej w drodze licytacji publicznej. Ma to miejsce, gdy żaden z małżonków nie wyraża zgody na przyznanie jemu wspólnej rzeczy. Jest to jednak rozwiązanie najmniej opłacalne, bowiem następuje z reguły znacznie poniżej wartości rynkowej danego składnika majątku.

W sprawach o podział majątku bardzo istotne jest, aby zgłosić wszelkie twierdzenia dotyczące przynależności bądź też nie określonego składnika do majątku wspólnego, jak również wszelkie roszczenia z tytułu podziału tego majątku, w tym dokonanych nakładów oraz spłaty wspólnych zobowiązań (rachunków, kredytów, pożyczek itp.). Jest to o tyle istotne, że po prawomocnym zakończeniu postępowania nie jest możliwe ich dochodzenie, nawet jeżeli w nie zostały one w sprawie zgłoszone.

Marta Zawodna – aplikant adwokacki

Thumb tem podsumowanie dai

Damian Idzikowski

09:05 15-07-2018